Κριτική Χρύσας Νικολάκη για το βιβλίο "Στο ύψος του δρόμου" της Ελένης Μπάλιου
Στο Ύψος του Δρόμου
Συγγραφέας: Ελένη Μπάλιου-Klemm
Ημερομηνία έκδοσης: 09/2026
ISBN: 978-960-571-781-0
Σελίδες: 110
Εκδόσεις: Bookstars - Γιωγγαράς
Γράφει η Χρύσα Νικολάκη
«Στο ύψος του δρόμου» ονομάζεται το νέο βιβλίο της Ελένης Κλεμμ Μπάλιου. Από την τιτλολογία της θεματολογίας καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για ένα βιβλίο όπου ο άνθρωπος και η θέση του στον κόσμο κατέχει τον κεντρικό ρόλο.
Η Ελένη παίρνει θέση ενάντια στην αδικία, πότε γίνεται αλεπού και πότε λιοντάρι, χτίζει αναχώματα όσο βρίσκει ήλιο. Εγρηγορεί για να μην μνημονεύει. Επιλέγει να είναι Προμηθέας και όχι Επιμηθέας στη ζωή. Παρατηρεί τον κόσμο ως βούληση και παράσταση και διδάσκει ότι η καλοσύνη πρέπει να είναι η επιλογή μας.
Ο Γκάντι έλεγε πως «η μεγαλύτερη νίκη είναι να αλλάζεις τον κόσμο χωρίς να χάνεις την ανθρωπιά σου». Ακούμε τη φωνή του να ζωντανεύει όταν η Μπάλιου γράφει το δικό της δρόμο, τη δική της ιστορία για όσους δεν μπόρεσαν να ορθώσουν το δικό τους ανάστημα. Η Ελένη γράφει για όσους «πέρασαν πέρα από τη μάντρα του τουβλάδικου», όπως θα ’λεγε ο Ρίτσος. Γράφει για όλους τους ανήμπορους, για όλους τους παραστρατημένους, για όλους τους απόστρατους της ζωής. Η Ελένη γράφει το δικό της «Ειρηνιστή της μη βιας», δείχνοντας ότι αυτό που ηγεμονεύει δεν πρέπει να είναι η δύναμη της εξουσίας αλλά η καλοσύνη της ανθρώπινης ύπαρξης. Έτσι, ένα χαμόγελο μου μένει χαραγμένο κάθε φορά που σκέφτομαι τη συγκεκριμένη συγγραφέα.
Το βιβλίο αυτό δεν με κέρδισε για την προσπάθειά του να βρει απλά τη λογοτεχνία μέσα στην καθημερινότητα. Αντιθέτως με κέρδισε σε όλα όσα μοιάζουν στους περισσότερους από εμάς ασήμαντα. Διαβάζοντας την Ελένη Μπάλιου σκέφτηκα τον Παπαδιαμάντη. Όχι επειδή υπάρχει γλωσσική η υφολογική ομοιότητα, αλλά γιατί και εκείνος μπορούσε να φωτίσει τους απλούς ανθρώπους και να ανακαλύπτει μες την καθημερινότητά τους την βαθύτερη τους αλήθεια. Σκέφτηκα τον Βιζυηνό για τον τρόπο που η μικρή προσωπική ιστορία ανοίγει δρόμο προς τη μνήμη, την απώλεια και την ανθρώπινη ψυχή. Σκέφτηκα την Ιωάννα Καρυστιάνη ως συγγένεια στη ματιά. Για την ικανότητα δηλαδή που έχει η Ελένη Μπάλιου να παρατηρεί τον άνθρωπο μέσα στη σχέσεις του, στη σιωπές του και στις αντιφάσεις του. Φυσικά η Μπάλιου έχει τη δική της μοναδική φωνή. Που μπορεί καρτερικά να αλλάζει υφολογία ανάλογα με τις περιστάσεις και τις επιταγές της πραγματικότητας. Η φωνή της Μπάλιου στο βιβλίο είναι όπως και σε όλα της τα συγγράμματα αυθεντική και εύπλαστη.
Κινείται περισσότερο μέσα στο στιγμιότυπο, σε εκείνο το τυχαίο περιστατικό στον άνθρωπο που μπορεί να συναντήσει κανείς το δρόμο του και να μη μάθει ποτέ την ιστορία του. Μάλλον γι’ αυτό ο τίτλος του βιβλίου είναι τόσο εύστοχος. Γιατί η Μπάλιου ξέρει πώς η ζωή δεν βρίσκεται ψηλά και μακριά αλλά δίπλα μας. Στο ύψος του δρόμου. Προσωπικά θεωρώ ότι η μοναδικότητα της συγγραφέως να γράφει με ανθρωπιά, αλληγορία, ποιητικότητα και εσωστρέφεια είναι αυτή που καθηλώνει την πεζογραφία της. Από ένα τριμερές διήγημα όπως είναι το λεγόμενο «Η τυρόπιτα», η συγγραφέας αποδεικνύει ότι μπορεί να μετατρέψει το καθημερινό σε λογοτεχνικό γεγονός και αυτό είναι που την καθιερώνει ως ιδιαίτερα σημαντική πεζογράφο στα ελληνικά γράμματα. Ότι δηλαδή μπορεί ένα ασήμαντο γεγονός να γίνει μία μικρή πόρτα προς την ανθρώπινη ψυχή και η Ελένη Μπάλιου αυτή την πόρτα θαρραλέα την ανοίγει. Ήσυχα και ανθρώπινα, στο ύψος του δρόμου.
Φιλοσοφικά μιλώντας ο «δρόμος» της Μπάλιου μπορεί να ιδωθεί ως χώρος υπαρξιακής και ανθρωπολογικής παρατήρησης, όπου η καθημερινότητα, οι μικρές χειρονομίες και οι ανεπαίσθητες ρωγμές της ανθρώπινης επικοινωνίας αποκαλύπτουν το βάθος της ανθρώπινης συνθήκης. Το ασήμαντο αποκτά φιλοσοφική βαρύτητα, καθώς γίνεται πεδίο συνάντησης με τον «Άλλο», τη μοναξιά, τη μνήμη και την ανάγκη για επικοινωνία.
Εάν ο Αλμπέρ Καμύ αναζητά την ελευθερία μέσα από την αποδοχή του παραλόγου και τη συνέχιση του αγώνα, η γραφή της Μπάλιου μας οδηγεί στην αναζήτηση του νοήματος μέσα στην ίδια τη βιωμένη εμπειρία. (Η σύνδεση αυτή με τον Καμύ αποτελεί δική μου ερμηνευτική προσέγγιση.) Γιατί το νόημα δεν βρίσκεται πάντα σε μεγάλες απαντήσεις, αλλά στην ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε την ανθρώπινη αλήθεια εκεί όπου η ζωή εκτυλίσσεται, στο ύψος του δρόμου. Και η Ελένη Μπάλιου αποδεικνύει ότι ξέρει να ανταποκρίνεται στο ύψος των περιστάσεων. Στο ύψος της λογοτεχνικής ακμαιότητας .
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου